Blog: Meetup voor vo en cultuur, ‘Team-up in ckv-onderzoek’

Inclusief toolkit & proefschrift

Onderzoek is sinds kort een belangrijk onderdeel van het vak CKV. Maar wat is onderzoek en hoe maak je zoiets als “onderzoek doen” interessant voor leerlingen op het voortgezet onderwijs? Tijdens de meetup vo worden deze vragen uitvoerig besproken.

Wat is onderzoek? – Toolkit ITA
De meetup begint met een workshop, gegeven door Wilma Smilde (Projectleider Educatie) van Internationaal Theater Amsterdam (ITA). Deze begint met een zoektocht naar een gouden envelop die ergens in de zaal is verstopt. De docenten en culturele instellingen zoeken in groepen van twee naar de gouden envelop. Eén van de twee blijft op z’n plek zitten en observeert hoe de ander zoekt. Na elke ronde zoeken in de zaal evalueren de deelnemers kort de wijze waarop iedereen zocht en welke fysieke of emotionele reactie dit gaf. “In eerste instantie was ik nieuwsgierig. Maar op een gegeven moment raakte ik gefrustreerd. Het vergt doorzettingsvermogen, creatief denken en vindingrijkheid om die gouden envelop te zoeken.” zegt één van de deelnemers. Zo komen de karakteristieken van onderzoek doen aan het licht en de hoeveelheid inzet die het vergt om tot een goed resultaat te komen.

De essentie
De volgende oefening is een kennismakingsgesprek van vijf minuten. Het doel: elkaar zo goed mogelijk omschrijven in tien lettergrepen. Deze oefening is vergelijkbaar met een interview dat een leerling voor een onderzoek voor het vak CKV doet en waarbij ze uit een verhaal de essentie van wat er gezegd is leren vastleggen. De workshop van ITA bestaat uit een tweedaagse training en een toolkit. Als (vak)docent CKV kan je met de leerlingen op onderzoek gaan; hoe komt een scenograaf of geluidsontwerper aan ideeën. De toolkit is gebaseerd op de werkwijze van de huisregisseur Ivo van Hove en het artistieke team van ITA. Als je meer wilt weten over de toolkit of de tweedaagse training van ITA, klik dan hier of download de pdf: ITA Theater Toolkit meet up docenten MOCCA.

Cultureel bewuste samenwerking tussen docenten en culturele instellingen – Presentatie Emiel Copini
De tweede helft van de masterclass geeft Emiel Copini een presentatie in het verlengde van zijn proefschrift ‘Tussen willen en weten. Cultuur, cultuuronderwijs, en de ontwikkeling van metacognitie in de adolescentie’ waarmee hij promoveerde. Emiel werkt als onderzoeker en als VO adviseur, onder andere vanuit Keunstwurk. Hij heeft een structuur en werkwijze ontwikkeld waarmee docenten vakoverstijgend, betekenisvol kunst- en cultuuronderwijs kunnen bouwen in co-creatie met culturele instellingen. Tijdens zijn presentatie bouwt hij voort op de vraag hoe jongeren onderzoek kunnen doen vanuit CKV en hoe je als docent en als educatiemedewerker die houding kunt aanwakkeren. Dit onderzoekend vermogen plaatst hij in het licht van zijn eigen onderzoek naar de ontwikkeling van het cultureel bewustzijn gedurende de adolescentie.

“Als we het over kunst- en cultuuronderwijs hebben, over hoe je dit in het primair en voortgezet onderwijs samen kunt ontwikkelen, dan draait het namelijk om dat cultureel bewustzijn. Het gaat met name om hoe docenten, makers en educatoren in co-creatie jongeren helpen reflecteren op zichzelf in de wereld, zowel individueel als in groepsverband; om hoe zij betekenis geven door te beleven, door te verbeelden, door maatschappelijk positie in te nemen en door te onderzoeken.” vertelt Emiel tijdens de meetup.

Wanneer je samen betekenisvol onderwijs ontwikkelt, maak je een doordachte keuze op welke van die vaardigheden je je richt. Hij benadrukt het belang van het gesprek tussen docenten onderling en dat er ontwikkeltijd en experimenteerruimte geboden moet worden. Hoe ingewikkeld het rooster-technisch ook mag zijn, docenten hebben net als leerlingen speel- en ontwikkelruimte nodig om elkaar te bevragen, te experimenteren en om te bedenken hoe het curriculum door de (vak)docenten optimaal kan worden ingevuld. De huidige regeling versterking cultuureducatie vmbo van het FCP, zo merkt hij in de praktijk, kan hiervoor een mooi instrument zijn. Goed cultuuronderwijs vraagt om structurele, duurzame ontwikkeltrajecten. Emiel houdt een pleidooi voor verbinden met oog voor autonomie: co-creatie tussen docenten, maar ook tussen school en culturele instelling, betekent niet dat je elkaar vervangt, maar dat je werkelijk open staat voor de expertise van de ander. Samen bouwen aan het cultureel bewustzijn van jongeren, betekent werkelijk oog hebben voor wat betekenis kan krijgen voor jongeren, maar ook echt luisteren naar elkaar.

Wil je meer weten? Het proefschrift van Emiel is te bestellen via e.j.copini@gmail.com, of download de pdf hier.